Những người cao nhất thế giới – câu chuyện phía sau con số kỷ lục
Từ thời cổ đại, hình ảnh những “người khổng lồ” đã xuất hiện tràn ngập trong các thần thoại, truyền thuyết và thi ca. Từ gã khổng lồ một mắt Polyphemus trong thần thoại Hy Lạp, Goliath trong Kinh Thánh cho đến Thánh Gióng trong văn hóa dân gian Việt Nam, tầm vóc vượt trội luôn gắn liền với sức mạnh vô song, sự uy nghiêm và năng lực phi thường.
Tuy nhiên, khi rời xa thế giới của những huyền thoại để bước vào thực tế sinh học, câu chuyện về những người cao nhất thế giới lại mang một màu sắc hoàn toàn khác. Đó không phải là một cuốn thiên tiểu thuyết về sức mạnh thần thánh, mà là câu chuyện cảm động, đẫm nước mắt và đầy nghị lực của những con người phải mang trên mình gánh nặng của sinh học, y học và những thử thách sinh tồn khốc liệt.
Những người đàn ông khổng lồ
Robert Wadlow – “người khổng lồ xứ Alton”
Khi nhắc đến khái niệm người cao nhất thế giới trong lịch sử nhân loại được ghi nhận một cách chính thức và khoa học, cái tên đầu tiên xuất hiện trong mọi tài liệu y học và Tổ chức Kỷ lục Thế giới Guinness chính là Robert Pershing Wadlow.
Mảnh đời đầu thơ ấu và sự phát triển bất thường
Robert Wadlow sinh ngày 22 tháng 2 năm 1918 tại thành phố Alton, tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ. Cậu chào đời như bao đứa trẻ bình thường khác với cân nặng khoảng 3,8 kg. Tuy nhiên, sự bình thường đó chỉ kéo dài trong vài tháng ngắn ngủi. Đến khi tròn 1 tuổi, Robert đã nặng 20 kg và cao tới 1,02 mét – chiều cao tương đương một đứa trẻ 4-5 tuổi.
Sự tăng trưởng thần tốc này tiếp diễn với tốc độ đáng kinh ngạc.
5 tuổi: Cậu phải mặc quần áo dành cho người lớn với chiều cao 1,63 mét.
8 tuổi: Cậu vượt qua chiều cao của chính cha mình khi đạt mốc 1,83 mét và nặng 77 kg.
13 tuổi: Với chiều cao 2,24 mét, Robert trở thành Hướng đạo sinh cao nhất thế giới. Một bộ đồng phục riêng, túi ngủ riêng và thiết bị đặc chế đã phải được gia công toàn bộ cho cậu.
18 tuổi: Chiều cao của anh chạm mốc 2,54 mét.
22 tuổi (trước khi qua đời): Chiều cao cuối cùng được đo đạc chính xác bởi các bác sĩ là 2,72 mét (8 feet 11,1 inches), với cân nặng đạt tới 199 kg.
Nguyên nhân y khoa: Chứng Gigantism (Bệnh khổng lồ)
Trong những bản tin tức tổng hợp từ các nghiên cứu y học thời bấy giờ và sau này chỉ ra rằng, sự phát triển phi mã của Robert Wadlow là do hiện tượng tăng sinh quá mức của tế bào sản xuất hormone tăng trưởng (GH – Growth Hormone) ở tuyến yên.
Tình trạng này được y học gọi là Pituitary Gigantism (chứng bệnh khổng lồ do tuyến yên). Khối u lành tính trên tuyến yên liên tục kích thích cơ thể tiết ra hormone tăng trưởng mà không hề có cơ chế tự hãm lại.
Ở người bình thường, khi bước vào tuổi dậy thì, các đĩa sụn tăng trưởng ở đầu xương dài sẽ đóng lại dưới tác động của hormone giới tính. Nhưng đối với Robert, do lượng GH quá cao, quá trình đóng đĩa sụn không diễn ra theo quy luật. Anh liên tục cao thêm cho đến tận ngày cuối cùng của cuộc đời.
Cuộc sống thường ngày và nỗi đau thể xác
Khi được mệnh danh là người cao nhất thế giới và dù sở hữu chiều cao vĩ đại, Robert Wadlow chưa bao giờ sử dụng tầm vóc của mình để đe dọa hay lấn lướt người khác. Mọi người ở Alton nhớ đến anh như một “người khổng lồ hiền lành” (The Gentle Giant) với tính cách ôn hòa, lịch sự và giàu lòng nhân ái. Tuy nhiên, đằng sau nụ cười hiền hậu đó là vô vàn đau đớn về thể xác:
Hệ xương khớp quá tải: Sức nặng của cơ thể 2,72 mét đè nặng lên đôi chân, khiến xương khớp của anh luôn trong tình trạng căng thẳng tột độ.
Mất cảm giác thần kinh: Ngoại vi đôi chân của anh bị mất cảm giác xúc giác nghiêm trọng. Anh không cảm nhận được cái lạnh, sự chèn ép hay những vết xước nhỏ ở bàn chân.
Sự phụ thuộc vào dụng cụ hỗ trợ: Robert cần đến những chiếc nẹp chân đặc biệt bằng thép để có thể đứng vững và di chuyển. Anh kiên quyết từ chối sử dụng xe lăn vì muốn tự đi trên đôi chân của mình.
Sự ra đi bi kịch ở tuổi 22
Năm 1940, trong một chuyến diễu hành quảng cáo tại lễ hội Manistee National Forest Festival, một chiếc nẹp chân bằng thép bị lỏng đã cọ xát vào cổ chân của Robert, gây ra một vết phồng rộp. Do đôi chân bị mất cảm giác, anh không nhận ra tổn thương này cho đến khi vết thương bị nhiễm trùng nặng và gây ra tình trạng hoại tử cùng sốt cao.
Mặc dù các bác sĩ đã tiến hành phẫu thuật khẩn cấp và truyền máu, các phương pháp y tế và kháng sinh thời bấy giờ (khi penicillin chưa được ứng dụng rộng rãi) đã không thể cứu sống anh. Ngày 15 tháng 7 năm 1940, Robert Wadlow trút hơi thở cuối cùng trong giấc ngủ khi mới 22 tuổi. Chiếc quan tài dành cho anh dài tới 3,28 mét, nặng hơn 450kg và cần tới 12 người khiêng.
Sultan Kösen – kỷ lục gia đương đại
Nếu Robert Wadlow đại diện cho đỉnh cao chiều cao trong lịch sử y học thì Sultan Kösen – người đàn ông sinh năm 1982 đến từ Thổ Nhĩ Kỳ – chính là gương mặt đại diện cho kỷ lục người cao nhất thế giới hiện đại.
Hành trình trở thành người cao nhất thế giới còn sống
Sultan Kösen được Guinness xác nhận là người cao nhất thế giới từ năm 2009 đến nay, với chiều cao chính thức là 2,51 mét.
Khác với gia đình mình – nơi bố mẹ và 4 anh chị em đều có chiều cao hoàn toàn bình thường – Sultan bắt đầu phát triển vọt lên từ năm 10 tuổi. Cả tuổi thơ của anh gắn liền với trang trại của gia đình tại Mardin, Thổ Nhĩ Kỳ. Chiều cao quá cỡ khiến anh không thể hoàn thành chương trình học phổ thông và phải gác lại ước mơ trở thành một cầu thủ bóng rổ chuyên nghiệp do các vấn đề về khớp.
Ngoài kỷ lục về chiều cao, Sultan Kösen còn nắm giữ hai kỷ lục thế giới khác:
Bàn tay lớn nhất: Đo từ cổ tay đến đầu ngón tay giữa dài tới 28,5 cm.
Bàn chân lớn nhất: Chân trái dài 36,5 cm và chân phải dài 35,5 cm.
Bước ngoặt y học hiện đại cứu sống Sultan Kösen
Sự khác biệt lớn nhất giữa Sultan Kösen và Robert Wadlow chính là sự tiến bộ của y học hiện đại.
Năm 2010, Sultan đã đến Trung tâm Y tế Đại học Virginia (Mỹ) để điều trị. Tại đây, các bác sĩ đầu ngành chuyên khoa nội tiết đã phát hiện ra khối u tuyến yên nằm sâu trong não anh vẫn liên tục kích thích sản xuất hormone tăng trưởng. Các bác sĩ đã áp dụng phương pháp xạ phẫu tiên tiến Gamma Knife để tiêu diệt khối u mà không cần mổ phanh hộp sọ, kết hợp với các loại thuốc kiểm soát hormone thế hệ mới.
Đến đầu năm 2012, các xét nghiệm xác nhận rằng lượng hormone tăng trưởng trong cơ thể Sultan đã trở về mức bình thường. Quá trình phát triển chiều cao của anh chính thức dừng lại ở mốc 2,51 mét. Ca phẫu thuật này không chỉ giữ lại tính mạng cho Sultan mà còn ngăn chặn những biến chứng nguy hiểm về tim mạch và xương khớp.
Sứ giả văn hóa và nghị lực sống phi thường
Dù phải di chuyển bằng nạng và gặp vô vàn rắc rối trong sinh hoạt hàng ngày (từ việc tìm kiếm quần áo, giày dép cỡ 57, đến việc di chuyển trên máy bay hay xe hơi), Sultan Kösen chưa bao giờ khép kín mình với thế giới.
Anh trở thành đại sứ văn hóa của Thổ Nhĩ Kỳ, du ngoạn qua hàng chục quốc gia. Sultan chia sẻ: “Chiều cao mang lại cho tôi nhiều bất tiện, nhưng nó cũng cho tôi cơ hội được đi khắp thế giới, gặp gỡ mọi người và đại diện cho quê hương tôi. Tôi tự hào về điều đó.”
Phụ nữ cao nhất thế giới – kỷ lục và thử thách sinh học
Khi bàn về kỷ lục người cao nhất thế giới, sự chú ý thường dồn vào nam giới. Tuy nhiên, lịch sử và hiện tại cũng ghi nhận những trường hợp phụ nữ sở hữu chiều cao phi thường, đi kèm với những hội chứng di truyền đặc biệt.
Rumeysa Gelgi – Người phụ nữ cao nhất thế giới
Hiện nay, danh hiệu người phụ nữ cao nhất thế giới thuộc về cô Rumeysa Gelgi, cũng là một công dân Thổ Nhĩ Kỳ, với chiều cao 2,15 mét.
Không giống như Sultan Kösen bị ảnh hưởng bởi tuyến yên, chiều cao của Rumeysa là do một tình trạng di truyền cực kỳ hiếm gặp gọi là Hội chứng Weaver (Weaver Syndrome). Đây là tình trạng rối loạn gen gây ra sự tăng trưởng thể chất gia tốc, biến dạng xương khớp và một số bất thường về thần kinh.
Rumeysa thường phải sử dụng xe lăn để di chuyển và chỉ có thể đứng dậy bước đi trong thời gian ngắn với sự hỗ trợ của khung tập đi. Dù vậy, cô là một nhà phát triển phần mềm, một nhà hoạt động xã hội tích cực, dùng tầm ảnh hưởng của mình để nâng cao nhận thức về các căn bệnh hiếm trên toàn cầu.
Zeng Jinlian – Người phụ nữ cao nhất trong lịch sử
Trong lịch sử y học được ghi nhận, người phụ nữ cao nhất từng tồn tại là bà Zeng Jinlian (Tăng Kim Liên) sinh năm 1964 tại tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc.
Bà bắt đầu phát triển bất thường từ khi mới 4 tháng tuổi. Đến năm 13 tuổi, bà đã cao 2,17 mét. Khi qua đời vào năm 1982 ở tuổi 17, chiều cao của bà đạt mốc 2,46 mét. Do cột sống bị vẹo nghiêm trọng vì không chịu nổi trọng lượng cơ thể, bà thậm chí không thể đứng thẳng trong những năm cuối đời.
Góc nhìn y khoa – giải mã hiện tượng “khổng lồ”
Trong quá trình tìm hiểu: Tại sao cơ thể con người lại có thể phát triển đến tầm vóc khủng khiếp như vậy? – Y học hiện đại đã phân loại các trường hợp cao bất thường thành hai nhóm nguyên nhân chính.
Bệnh khổng lồ tuyến yên (Pituitary Gigantism)
Tuyến yên là một tuyến nội tiết nhỏ bằng hạt đậu nằm ở đáy não. Nó chịu trách nhiệm tiết ra Hormone Tăng trưởng (GH). Khi một khối u lành tính (adenoma) xuất hiện ở tuyến yên, nó kích thích các tế bào sản xuất GH liên tục không ngừng nghỉ.
Nếu hiện tượng này xảy ra trước khi các đĩa tăng trưởng của xương dài đóng lại (ở tuổi vị thành niên), trẻ sẽ phát triển chiều cao vượt bậc – tạo nên Bệnh khổng lồ. Nếu khối u xuất hiện sau khi các đĩa tăng trưởng đã đóng lại (ở tuổi trưởng thành), cơ thể không cao thêm nữa mà các xương bàn tay, bàn chân, hàm và khuôn mặt sẽ bị thô đại, biến dạng – tạo nên căn bệnh gọi là Acromegaly (Bệnh đầu chi).
Các hội chứng đột biến di truyền
Hội chứng Weaver: Đột biến ở gen EZH2 gây ra sự phát triển xương quá tốc độ kèm theo biến dạng khớp.
Hội chứng Marfan: Rối loạn mô liên kết do đột biến gen FBN1. Người mắc chứng này thường rất cao, tay chân dài bẩm sinh, ngón tay hình nhện, nhưng đi kèm nguy cơ bóc tách động mạch chủ vô cùng nguy hiểm.
Hệ lụy sinh học của một cơ thể quá cỡ
Cơ thể con người được thiết kế tối ưu hóa cho chiều cao trung bình từ 1,6m đến 1,8m. Khi chiều cao vượt qua mốc 2,2m hay 2,5m, các giới hạn vật lý bắt đầu bị phá vỡ.
Áp lực lên hệ tuần hoàn: Tim phải co bóp với áp lực cực lớn để bơm máu từ chân lên lại não, dẫn đến suy tim sớm.
Tải trọng lên hệ xương khớp: Tỷ lệ thể tích và trọng lượng tăng theo lũy thừa ba so với kích thước chiều cao (Định luật bình phương – lập phương). Điều này khiến xương đùi, cột sống và các khớp gối phải chịu lực ép gấp nhiều lần bình thường, gây gãy xương sinh lý và thoái hóa nghiêm trọng.
Chèn ép thần kinh: Khối u tuyến yên nếu phát triển quá lớn có thể chèn ép lên thị giác, gây mù lòa hoặc đau đầu mãn tính.
Kết luận
Câu chuyện về những người cao nhất thế giới – từ Robert Wadlow, Sultan Kösen cho đến Rumeysa Gelgi – không đơn thuần là những con số kỷ lục khô khan trên trang sách Guinness. Những tin tức đó là những minh chứng sống động cho giới hạn sinh học của con người, đồng thời thể hiện tinh thần kiên cường, nghị lực vượt lên nghịch cảnh của những tâm hồn phải sống trong những cơ thể quá khổ.
Nguồn: Sưu tầm
