Hành trình chuyển giao ngôi vương về nước nào đông dân nhất thế giới

Trong suốt nhiều thế kỷ của lịch sử hiện đại, khi nhắc đến câu hỏi nước nào đông dân nhất thế giới? và câu trả lời gần như là một đáp án mặc định: Trung Quốc. Quốc gia Đông Á này đã duy trì vị trí dẫn đầu về quy mô dân số trong hàng trăm năm, trở thành biểu tượng cho nguồn nhân lực dồi dào và thị trường tiêu dùng khổng lồ.

Tuy nhiên, nhân loại vừa bước qua một cột mốc lịch sử mang tính bước ngoặt: Sự chuyển giao ngôi vương dân số thế giới.

Bài viết phân tích chuyên sâu này sẽ đưa bạn khám phá toàn diện về quốc gia đông dân nhất thế giới hiện nay, giải mã các nguyên nhân dẫn đến sự đổi ngôi lịch sử này, đồng thời phân tích những cơ hội lẫn thách thức khổng lồ mà bùng nổ dân số mang lại.

Quốc gia đông dân nhất thế giới hạn tại Ấn Độ

Những con số biết nói

Dân số Ấn Độ: Đã vượt mốc 1,43 tỷ người (chiếm hơn 17,7% tổng dân số toàn cầu). Điều này có nghĩa là cứ khoảng 5 đến 6 người trên Trái Đất thì có 1 người mang quốc tịch Ấn Độ.

Mật độ dân số: Khoảng 435 – 440 người/km², cao hơn gấp nhiều lần so với mức trung bình của thế giới và cao hơn nhiều so với Trung Quốc (khoảng 150 người/km²).

Độ tuổi trung bình: Khoảng 28 – 29 tuổi – một chỉ số cực kỳ ấn tượng đại diện cho một “dân số vàng” trẻ trung, giàu sức sống.

Sự phân bố dân cư kỳ diệu

Dân số Ấn Độ phân bố không đều trên phạm vi lãnh thổ rộng 3,28 triệu km²:

Đồng bằng sông Hằng (Gangetic Plain): Mảnh đất phù sa màu mỡ ở phía Bắc là nơi tập trung dân cư đông đúc bậc nhất hành tinh. Các bang như Uttar Pradesh (với dân số hơn 230 triệu người – tương đương dân số của Brazil) và Bihar (hơn 120 triệu người) là những “siêu tiểu bang” về dân số.

Các đô thị hạt nhân: Những siêu đô thị như Mumbai, Delhi, Bengaluru, Kolkata, Chennai thu hút hàng chục triệu người di cư từ nông thôn lên thành thị mỗi năm để tìm kiếm cơ hội việc làm và giáo dục.

Nguyên nhân dẫn đến sự đổi ngôi giữa Ấn Độ và Trung Quốc

Để hiểu tại sao Ấn Độ có thể vươn lên vượt qua Trung Quốc trở thành quốc gia đông dân nhất thế giới, chúng ta cần phân tích sự đối lập trong chính sách nhân khẩu học và tỷ lệ sinh của hai quốc gia này qua nhiều thập kỷ.

Chính sách dân số trái ngược

Trung Quốc và “Chính sách một con”: Được áp dụng từ cuối những năm 1970 để kìm hãm bùng nổ dân số, chính sách này đã thành công trong việc giảm áp lực tài nguyên lúc bấy giờ. Tuy nhiên, nó tạo ra hệ lụy kéo dài: tỷ lệ sinh sụt giảm nghiêm trọng, cơ cấu dân số bị lệch pha và tốc độ già hóa diễn ra nhanh chưa từng có.

Những tin tức mới cho thấy, mặc dù Trung Quốc đã nới lỏng sang chính sách 2 con (2016) và 3 con (2021), chi phí nuôi dạy con cái đắt đỏ tại các đô thị khiến người trẻ không còn mặn mà với việc sinh con.

Ấn Độ và hướng tiếp cận tự nhiên: Ấn Độ là quốc gia đầu tiên trên thế giới phát động chương trình kế hoạch hóa gia đình quốc gia vào năm 1952. Dù cũng có những giai đoạn can thiệp, nhưng nhìn chung, quy mô dân số Ấn Độ tăng trưởng một cách tự nhiên hơn. Tỷ lệ sinh tổng quát (TFR) của Ấn Độ đã giảm từ mức 5,7 con/phụ nữ (năm 1950) xuống còn khoảng 2,0 con/phụ nữ – tiệm cận mức thay thế hoàn hảo (2,1).

Tiến bộ y tế và tuổi thọ tăng cao

Những bản tin tổng hợp mới nhất cho thấy, trong vài thập kỷ qua, Ấn Độ đã đạt được những bước tiến vượt bậc trong lĩnh vực y tế cộng đồng:

Tỷ lệ tử vong ở trẻ sơ sinh giảm mạnh.

Tuổi thọ trung bình của người dân Ấn Độ đã tăng từ 41 tuổi (năm 1960) lên hơn 70 tuổi.

Sự kết hợp giữa việc duy trì lượng trẻ em sinh ra hàng năm ở mức cao và tuổi thọ người già tăng lên đã đẩy quy mô dân số Ấn Độ phát triển liên tục.

Cơ hội và động lực kinh tế từ “lợi thế dân số trẻ” của Ấn Độ

Trả lời cho câu hỏi: nước nào đông dân nhất thế giới không chỉ là một con số ấn tượng, mà còn mang lại cho Ấn Độ những lợi thế chiến lược khổng lồ trên trường quốc tế.

Cửa ngõ thu hút dòng vốn FDI và công xưởng thế giới

Trong bối cảnh các tập đoàn công nghệ và sản xuất toàn cầu đang tìm cách đa dạng hóa chuỗi cung ứng (chiến lược “Trung Quốc + 1”), Ấn Độ nổi lên như một điểm đến hàng đầu.

Lực lượng lao động trong độ tuổi từ 15 đến 64 của Ấn Độ hiện chiếm hơn 68% tổng dân số.

Các ông lớn công nghệ như Apple, Samsung, Foxconn đều đang mở rộng các nhà máy sản xuất quy mô lớn tại Ấn Độ nhờ nguồn nhân công giá rẻ và dồi dào.

“Mỏ vàng” của ngành công nghệ và tri thức

Khác với nhiều quốc gia phát triển đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động, Ấn Độ là quốc gia xuất khẩu nhân lực tri thức hàng đầu thế giới.

Sử dụng tiếng Anh thành thạo: Tiếng Anh là một trong những ngôn ngữ chính thức tại Ấn Độ, tạo lợi thế tuyệt đối trong giao thương và công nghệ thông tin.

Đội ngũ lãnh đạo toàn cầu: Hàng loạt tập đoàn công nghệ lớn nhất thế giới (Google/Alphabet, Microsoft, Adobe, IBM…) đều từng hoặc đang được dẫn dắt bởi các CEO gốc Ấn Độ (như Sundar Pichai, Satya Nadella).

Thị trường tiêu dùng nội địa khổng lồ

Với hàng trăm triệu người đang bước vào tầng lớp trung lưu, Ấn Độ trở thành thị trường tiêu dùng tiềm năng bậc nhất thế giới cho mọi ngành hàng: từ điện thoại thông minh, ô tô, thương mại điện tử đến các dịch vụ tài chính, giáo dục và y tế.

Thách thức băng giá: mặt trái của bùng nổ dân số

Tuy nhiên, trong khi tìm hiểu về nước nào đông dân nhất thế giới cũng đi kèm với những áp lực kinh hoàng lên cơ sở hạ tầng, tài nguyên thiên nhiên và ổn định xã hội của Ấn Độ.

Áp lực tạo việc làm hàng năm

Mỗi tháng, Ấn Độ có khoảng 1 triệu người bước vào độ tuổi lao động. Việc tạo đủ việc làm chất lượng cao để hấp thụ lực lượng lao động khổng lồ này là một bài toán vô cùng hóc búa đối với chính phủ. Nếu không tạo ra đủ việc làm, “lợi thế dân số vàng” có nguy cơ biến thành “thảm họa thất nghiệp” và bất ổn xã hội.

Khủng hoảng nước sạch và môi trường

Tài nguyên nước khan hiếm: Dù chiếm gần 18% dân số thế giới, Ấn Độ chỉ sở hữu khoảng 4% tài nguyên nước ngọt toàn cầu. Nhiều thành phố lớn như Bengaluru hay Chennai thường xuyên đối mặt với nguy cơ “ngày Zero” (ngày hết nước sạch).

Ô nhiễm môi trường: Các đô thị lớn của Ấn Độ như New Delhi thường xuyên nằm trong danh sách những thành phố ô nhiễm không khí nặng nề nhất thế giới do khói bụi công nghiệp, khí thải giao thông và hoạt động đốt rơm rạ.

Mất cân bằng bất bình đẳng xã hội và giới tính

Phân hóa giàu nghèo: Sự phát triển kinh tế tập trung phần lớn ở các đô thị và các bang miền Nam, trong khi các bang miền Bắc vẫn đối mặt với tỷ lệ nghèo đói cao.

Mất cân bằng giới tính: Do hủ tục trọng nam khinh nữ kéo dài trong quá khứ, tỷ lệ giới tính khi sinh tại Ấn Độ từng bị lệch nghiêm trọng (nhiều nam hơn nữ), tạo ra những hệ lụy xã hội như khó khăn trong việc kết hôn của nam giới nông thôn.

Tổng kết

Việc Ấn Độ chính thức trở thành quốc gia đông dân nhất thế giới là một cột mốc lịch sử đánh dấu sự dịch chuyển cán cân quyền lực và tiềm năng kinh tế từ Đông sang Nam Á.

Những tin tức về dân số mang lại cho Ấn Độ một sức mạnh tiềm tàng vô song: từ vị thế của một thị trường tiêu dùng khổng lồ, một công xưởng sản xuất mới, đến nguồn nhân lực tri thức dồi dào dâng trào cho thế giới. Tuy nhiên, để biến “thống kê dân số” thành “thịnh vượng kinh tế”, Ấn Độ sẽ phải vượt qua những thử thách vô cùng khắc nghiệt về hạ tầng, môi trường, giáo dục và việc làm.

Nguồn: Sưu tầm